PEPTIC ULCER
زخم پپتیک(زخم معده و دوازدهه)،یک بیماری شایع است که میلیون ها نفر در سراسر جهان به آن مبتلا هستند.در دو دههُ اخیر،مطالعات وسیعی در خصوص این بیماری به انجام رسیده است و نقش باکتری هلیکوباکترپیلوری و داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی(NASID) در ایجاد آن به اثبات رسیده است.این یافته ها منجر به تغییرات مهم در روشهای تشخیصی و درمانی شده است.
زخم پپتیک یک شکستگی در مخاط به عمق 3 میلیمتر یا بیشتر است که می تواند مخاط دوازدهه یا معده را درگیر کند.فاکتورهائی که در ایجاد آن دخیل هستند،عبارتند از:آلودگی به هلیکوباکترپیلوری،داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی،اسید و پپسین معده.سایر فاکتورهائی که مهم هستند ،شامل سیگار،الکل،اسیدهای صفراوی،آسپیرین،داروهای استروئیدی و استرس میباشند.فاکتورهای دفاعی بدن در برابر ایجاد این زخم عبارتند از:وجود لایهُ موکوسی بر روی مخاط ها و بیکربنات،جریان خون در زیرمخاط،عوامل قلیایی،پروستاگلندین و بازسازی مخاطی. هرگاه تعادل بین عوامل تهاجمی و تدافعی از بین برود،زخم ایجاد می شود. میزان مرگ و میر این بیماری،یک در 100000 نفر است که دراین چند دهه کاهش واضحی داشته است.میزان بستری در بیمارستان به علت این بیماری،30 بیمار در 100000 مورد میباشد.این بیماری در مردان و در سنین جوانی بخصوص به صورت زخم دوازدهه شایعتر است.
-علائم: 1-درد سردل که معمولا 3-1 ساعت پس از غذا به وجود می آید و با مصرف غذا یا آنتی اسیدبهبود پیدا میکند.این درد ممکن است در شب به وجود آید و به پشت هم انتشار پیدا کند. 2-تهوع 3- استفراغ 4- سوءهاضمه 5-سوزش سر دل 6-ناراحتی در قفسۀ صدری 7-بی اشتهایی و کاهش وزن 8-استفراغ خونی یا مدفوع تیره رنگ
-علل ایجاد کنندهُ بیماری: 1-آلودگی به هلیکوباکترپیلوری که شایعترین علت است و بیشتر با زخمهای دوازدهه در ارتباط است. 2-داروهای ضدالتهاب غیراستروییدی که دومین علت شایع هستند. 3-استرس های شدید فیزیولوژیک مثل سوختگی،جراحی،تصادفات و بیماریهای شدید 4-هر عاملی که باعث افزایش ترشح اسید معده شود. 5-سایر علل:سیروز کبدی،بیماریهای ریوی مزمن،نارسایی کلیوی،اشعه درمانی و شیمی درمانی -مواردی که باید آنها رااز بیماری تمیز داد
(تشخیص افتراقی): 1-دل درد های صفراوی 2-التهاب کیسه صفرا(کوله سیستیت) 3-التهاب معده(گاستریت) 4-برگشت محتویات معده به مری 5-التهاب لوزالمعده
-یافته های آزمایشگاهی: 1-بررسیهای آزمایشگاهی در اکثر موارد کمک کننده نیستند و اثبات بیماری اغلب با یافته های رادیولوژیک و آندوسکوپی است. 2-اگر تشخیص بیماری قطعی نبود،می توان از شمارش کامل سلولهای خون ،بررسی آنزیمهای کبدی،آمیلاز و لیپاز هم سود جست. 3-آندوسکوپی دارای مزیت هایی است که می تواند زخمهای کوچک را تشخیص دهد و همچنین امکان تهیۀ نمونه جهت بررسی از نظر هلیکوباکترپیلوری و بدخیمی را دارا می باشد. 4-بررسیهای رادیولوژیک 5-بررسی آلودگی به هلیکوباکتر که از طریق کشت نمونه و بررسی تست اوره آز و همچنین تعیین پادتن های آن در خون میسر است. 6-سایر تست های تشخیصی مثل بررسی گاسترین سرم برای بررسی علت افزایش ترشح اسید و بررسی آنتی ژن باکتری در مدفوع.
-درمان: اکثر بیماران مبتلا از طریق درمان آلودگی به هلیکوباکترپیلوری یا قطع مصرف داروهای ضدالتهاب غیر استروییدی،بهبود پیدا میکنند. درمان بر اساس یافته های آزمایشگاهی و علایم متفاوت است.درمان جراحی خیلی نادر است و فقط در مواردی انجام می شود که زخم مقاوم به درمان یا عوارض بیماری وجود داشته باشد. 1-آلودگی به باکتری را می توان با درمانهای سه دارویی یا چهار دارویی درمان کرد. 2-در مواردی که بیماری به علت ضدالتهاب های غیر استروییدی باشد،باید تا حدامکان از مصرف آنها خودداری کرد و یا از مهارکننده های گیرنده های هیستامینی نوع 2 یا مهارکننده های پمپ استفاده کرد. -دسته های دارویی: 1- درمان سه دارویی برای باکتری:این درمان به مدت 14 روز برای ریشه کنی باکتری استفاده می شود.دو نوع از این درمان وجود دارد:مهارکننده های پمپ و آنتی بیوتیک یا بیسموت ساب سالیسیلات و آنتی بیوتیک. 2-مهار کننده های پمپ:امپرازول -لانزوپرازول 3-محافظت کننده های سلولی و مخاطی:میزوپروستول(مقلد پروستاگلندین)-بیسموت ساب سالیسیلات-آنتی اسید 4-مهارکننده های گیرنده های هیستامینی نوع 2:سایمتیدین-رانیتیدین-فاموتیدین-نیزاتیدین 5-آنتی بیوتیک:آموکسی سیلین-کلاریترومایسین-مترونیدازول-تتراسیکلین -عوارض: 1- سوراخ شدگی 2- انسداد 3-خونریزی
-بررسی و پیشگیری: 1-آندوسکوپی،8-6 هفته پس از تشخیص و شروع درمان توصیه می شود. 2-عدم مصرف بی مورد ضدالتهاب های غیر استروییدی یا جایگزینی آن با مهارکننده های اختصاصی 3-قطع مصرف سیگار و الکل 4-کاهش استرس و انجام ورزشهای هوازی